โรคนิวคาสเซิล คืออะไร เกิดจากอะไร ป้องกันและรักษาอย่างไร

บทนำ

โรคนิวคาสเซิล (Newcastle disease, ND) เป็นโรคติดเชื้อของสัตว์ปีกจากเชื้อไวรัสชนิดรุนแรง เชื้อไวรัสนิวคาสเซิลมีเพียงซีโรไทป์เดียว การติดเชื้อไวรัสนิวคาสเซิลชนิดรุนแรงต่ำ ไม่ก่อให้เกิดโรคนิวคาสเซิล แต่ยังคงก่อให้เกิดอาการทางระบบหายใจ เมื่อมีการติดเชื้อชนิดอื่นๆ หรือสภาวะแวดล้อมที่ไม่เหมาะสม

ผลกระทบทางเศรษฐกิจ

โรคนิวคาสเซิลมีผลกระทบอย่างมากต่อสวัสดิภาพมนุษย์ โดยเฉพาะ พื้นที่ชนบทที่มีการเลี้ยงไก่พื้นเมือง หรือไก่หลังบ้าน เป็นแหล่งรายได้ และอาหารที่สำคัญ ประเทศที่มีการผลิตสัตว์ปีกในเชิงอุตสาหกรรม ทุ่มงบประมาณจำนวนมากเพื่อป้องกันโรคนิวคาสเซิล หรือป้องกันความสูญเสียจากโรค เพื่อรักษาสถานภาพปลอดโรค หรือกำจัดโรค ภายหลังการระบาด

ผลกระทบทางสาธารณสุข

สามารถแยกพบเชื้อนิวคาสเซิลจากมนุษย์ได้น้อย อย่างไรก็ตาม ก็พบได้ส่วนใหญ่มาจากผู้ที่ใกล้ชิดกับสัตว์ปีก หรือจากห้องปฏิบัติการ หรือจากวัคซีนเชื้อเป็น เยื่อบุตาอักเสบโดยไม่ลุกลามไปที่กระจกตาเป็นลักษณะที่พบได้บ่อยที่สุดภายหลังการได้รับเชื้อโดยตรงเข้าสู่ดวงตาจากของเหลวที่มีสิ่งติดเชื้อ หรือการแพร่กระจายผ่านละอองอากาศ พบรายงานไม่กี่รายที่แสดงอาการคล้ายไข้หวัดใหญ่ในมนุษย์ภายหลังการได้รับเชื้อทางดวงตา และเพิ่มขึ้นเป็น 88% เมื่อฉีดเชื้อไวรัสเข้าเส้นเลือดดำสำหรับการรักษาโรคมะเร็ง การสัมผัสสัตว์ปีกที่ได้รับวัคซีน หรือติดเชื้อมีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อในมนุษย์ต่ำ อย่างไรก็ตาม ผู้ที่มีภาวะกดภูมิคุ้มกันมีโอกาสติดเชื้อ และเกิดปอดอักเสบได้เพิ่มขึ้น ไม่มีรายงานการแพร่กระจายจากคนสู่คน

สาเหตุของโรค

การจำแนกเชื้อและการตั้งชื่อเชื้อ

สับแฟมิลี อะวูลิวิรินี ประกอบด้วย 20 สปีชีส์ เขียนชื่อย่อเป็น เอเวียน พารามิกโซไวรัส 1-20 หรือ เอพีเอ็มวี 1-20 (avian paramyxovirus 1-20, APMV 1-20) ในแฟมิลี พารามิกโซวิริดี คณะกรรมการอนุกรมวิธานของเชื้อไวรัสระหว่างชาติ เปลี่ยนชื่ออย่างเป็นทางการจาก เชื้อไวรัสนิวคาสเซิล (NDV) เป็น เอเวียน อะวูลาไวรัส 1 ในปี พ.ศ. 2559 แล้วเปลี่ยนชื่อใหม่ในปี พ.ศ. 2561 เป็น เอเวียน ออร์โธอะวูลาไวรัส 1

ความไวรับต่อสารเคมี และสภาพสิ่งแวดล้อม

การใช้สบู่ และสารซักฟอกสามารถใช้กำจัดอินทรียวัตถุ สารออกซิไดส์ เช่น โซเดียม ไฮโปคลอไรต์ และเวอร์คอน เอส สารอัลคาไรด์ เช่น โซเดียม ไฮดรอกไซด์ และกรด เช่น กลูตาร์อัลดีไฮด์ ฟอร์มาลิน และแก๊สฟอร์มัลดีไฮด์ ทำลายความสามารถในการติดเชื้อไวรัสนิวคาสเซิลได้ ข้อมูลด้านความทนทานต่อความร้อน ความเข้มข้นของไอออน ไฮโดรเจน สารเคมี การฉายรังสีแกมมา และแสงแดด สามารถพบได้ทั่วไป

กลยุทธ์การป้องกัน และรักษาโรค

ไม่ว่าการควบคุมโรคนิวคาสเซิลจะใช้ในระดับนานาชาติ ระดับชาติ หรือฟาร์ม เป้าหมายเป็นการป้องกันสัตว์ปีกที่ไวรับต่อโรคไม่ให้ติดเชื้อ หรือลดจำนวนสัตว์ปีกที่ไวรับต่อโรคโดยการให้วัคซีน

การให้วัคซีน

บทบาทของการให้วัคซีนในการควบุคมโรคนิวคาสเซิลเป็นการป้องกันความเสียหายจากการป่วย และการตาย เนื่องจาก วัคซีนไม่สามารถป้องกันสัตว์ปีกที่ได้รับวัคซีนไม่ให้ติดเชื้อไวรัสนิวคาสเซิลชนิดรุนแรงได้อย่างสมบูรณ์ การให้วัคซีนอาจเพิ่มความต้านทานต่อการติดเชื้อ และลดปริมาณการขับเชื้อไวรัส ส่งผลให้มีเพียงสัตว์ไม่กี่ตัวที่ติดเชื้อ การให้วัคซีนร่วมกับการจัดการที่ดี และระบบความปลอดภัยทางชีวภาพที่ดี จึงจะประสบความสำเร็จในการควบคุมโรค ในบางพื้นที่ของโลก ซึ่งโรคนิวคาสเซิลเป็นโรคประจำถิ่น การให้วัคซีนมีความจำเป็นสำหรับความอยู่รอดของสัตว์ปีกหลังบ้าน หรือสัตว์ปีกพื้นเมือง

วัคซีนป้องกันโรคชนิดเชื้อตาย และเชื้อเป็น เตรียมจากเชื้อไวรัสนิวคาสเซิลสายพันธุ์รุนแรงต่ำ เช่น บี 1 ลาโซตา อัลสเตอร์ และวีจี/จีเอ นิยมใช้กันมากที่สุด บางประเทศที่โรคนี้เป็นโรคประจำถิ่น ยังคงใช้วัคซีนเชื้อเป็นที่เตรียมจากเชื้อไวรัสที่มีความรุนแรงปานกลาง ซึ่งตามข้อกำหนดขององค์การโรคระบาดสัตว์โลก ให้พิจารณารายงานโรคสำหรับวัตถุประสงค์เพื่อการค้า วัคซีนเชื้อเป็นชนิด บี 1 และ ลาโซตา พัฒนาขึ้นตั้งแต่ปี พ.ศ. 2483 ยังคงนิยมใช้กันทั่วโลก สายพันธุ์ล่าสุด อัลสเตอร์ คิววี 4 และวีจี/จีเอ ก็นิยมใช้กันทั่วไปแล้ว สายพันธุ์ คิววี 4 หรือวี 4 สามารถทนทานความร้อน นิยมใช้ในพื้นที่ที่มีอุปสรรคในการขนส่งวัคซีนแช่เย็น

ที่มา : https://www2.zoetis.co.th/products-and-solutions/poultry/newcastle-disease